ورزش افغانستان،‌ از انجمن سپورت تا ریاست عمومی تربیت بدنی و ورزش

در سال ۱۳۱۲ و در زمان حکومت ظاهرشاه اتحادیه ورزشی تحت ریاست شاه محمودخان تشکیل شد. درسال ۱۳۱۳ انجمن سپورت در چارچوب اردو شکل گرفت. و شهزاده محمدیوسف به عنوان نخستین مسوول رسمی ورزش تعین گردید. بعداً محمد فاروق سراج مشهور به سردارآغا، محمدکریم سراج و عبید رهبری اداره ورزش وقت را داشتند. درسرطان سال ۱۳۱۴ جهت رشد و توسعه ورزش پروگرام های اساسی برای وزارت معارف روی دست گرفته شد و تورنمنت های ورزشی در بخشهای والیبال، فوتبال، هاکی تدویرمی گردید. در همین سال رهبری اداره ورزش خواهان کسب عضویت کمیته بین المللی المپیک گردید. که در رابطه ایجاد و معرفی پنج رشته ورزشی معیار کسب عضویت کمیته بین المللی المپیک بود. برهمین اساس رشته های پهلوانی، اتلتیک، فوتبال، هاکی و تینس معرفی و درسال ۱۳۱۵ مطابق ۱۹۳۶ میلادی عضویت کمیته بین المللی المپیک حاصل شد. البته در همین سال کمیته ملی المپیک افغانستان رسماً مطابق منشورکمیته بین المللی المپیک ایجاد و در بازیهای المپیک ۱۹۳۶ برلین المان نیزاشتراک کرد. درسال ۱۳۱۷ نخستین مکتب سپورت ایجاد و شاگردان تا صنف نهم در این مکتب تدریس می نمودندکه فارغین آن به عنوان معلمین سپورت در مکاتب توظیف می شدند. اولین دوره فارغین این مکتب ۱۱ نفر بودند که از جمله میتوان از سید ابراهیم شمس، آقا محمد بهار، نورمحمد پروانه، غرزنگ، خواجه علی الله، محمد عیساخان، صالح محمد خان و حسن خان را نام برد. نخستین استادی که غرض ادامه تحصیلات ورزشی به خارج ازکشور اعزام شد میر عبدالرشید بیغم بود. در زمان حکومت داوودخان عبدالوحید اعتمادی پست ریاست کمیته ملی المپیک را عهده دار بود. در زمان موصوف کار روی ساختار تشکیلات اساسی فدراسیونها صورت گرفت در پهلوی آن طرح پیشنهادی آقای اعتمادی مبنی بر مجزا ساختن کمیته ملی المپیک از شورای عالی ورزش به حکومت ارایه شد. از سال ۱۳۵۹ تا سال ۱۳۶۵ غلام سخی حسنی به حیث رییس تربیت بدنی که بر بنیاد مقرره کمیته تربیت بدنی و سپورت به عنوان یک اداره واحد بودجوی دولت شکل گرفت اجرای وظیفه نمود، و انجنیرمحمد نصیر به حیث رییس کمیته ملی المپیک کار می کرد. یکی از کارهای بنیادی که طی سالهای دهه شصت در ورزش صورت گرفت برای نخستین بار مقررة ریاست عمومی تربیت بدنی و سپورت و کمیته ملی المپیک از طریق وزارت عدلیه وقت تهیه و بعد از توشیح در جریده رسمی شماره مسلسل ۶۳۶ سال ۱۳۶۶ به نشر رسیده است که تاکنون نافذ می باشد. در زمان حکومت مجاهدین از سال ۱۳۷۱ تا سال ۱۳۷۵ آقای محمد انورجگدلک که یکی از قوماندانان جهادی در جبهه شرق کابل( ولسوالی سروبی) بود، به حیث رییس عمومی تربیت بدنی سپورت وکمیته ملی المپیک اجرای وظیفه نمود.در این زمان فعالیت های ورزشی منحصر به برگزاری مسابقات و نمایشات ورزشی در محافل و جشنهای ملی منحصر ماند، البته ناگفته نباید گذاشت که درسال ۱۳۷۲ افغانستان در بازیهای آسیایی که در جاپان برگزارشد شرکت نمود. با به وجود آمدن حکومت طالبان که مصادف با سال ۱۳۷۵ بود ملاعبدالشکورمطمین به حیث رییس عمومی تربیت بدنی سپورت وکمیته ملی المپیک از جانب طالبان برگزیده شد. درسال ۱۳۷۹ ملاقلم الدین یکی دیگر از سران حکومت طالبان که زمانی مسوولیت اداره امرباالمعروف طالبان را داشت به عوض ملا شکور مطمین تعین گردید. در زمان حکومت طالبان اکثر رشته های ورزشی در حالت رکود و غیر فعال قرار داشتند.کمیته ملی المپیک و فدراسیونهای ورزشی عضویت شان را در سازمان های بین المللی از دست دادند. درسال۱۳۸۰ با از بین رفتن حکومت طالبان محمد انورجگدلک مجدداً به حیث رییس تربیت بدنی، ورزش و کمیته ملی المپیک تعین گردید. نخستین کاری که در این دوره صورت گرفت کمیته ملی المپیک که در زمان حکومت طالبان به حالت تعلیق درآمده بود دوباره عضویت کمیته بین المللی المپیک را کسب نمود. در سال ۲۰۰۸ برای نخستین بار مدال المپیکی از بازیهای المپیک بیجنگ توسط روح الله نیکپا در تاریخ ورزش کشور شد. در این دور از بازیها به تعداد(۱۷) ورزشکار وهیئت در رشته های جودو، اتلتیک، تکواندو شرکت نموده بودند. دومین مدال بازیهای المپیک در سال۲۰۱۲ بازهم توسط روح الله نیکپا به نام افغانستان ثبت گردید . در ماه قوس سال ۱۳۸۸جنرال محمد ظاهراغبرکه یکی از جنرالان ارتش افغانستان اند به حیث رییس عمومی تربیت بدنی سپورت و کمیته ملی المپیک تعین گردید. در سال ۱۳۹۱ کرام الدین کریم که در عین حال رییس فدراسیون فوتبال بود، بر بنیاد حکم رییس جمهور حامد کرزی به حیث رییس عمومی تربیت بدنی و ورزش هم تعین گردید. در زمان ریاست آقای کریم بود که ساختار کمیته ملی المپیک از ریاست عمومی تربیت بدنی و ورزش جدا و به حیث یک اداره غیر دولتی شناخته شد. بعد از اینکه وظیفه کرام الدین کریم بر اساس حکم ریاست جمهوری به حالت تعلیق قرار گرفت، آقای جانعلم حسنی که سمت معاونیت فنی را بر عهده داشت به حیث سرپرست ریاست تربیت بدنی و ورزش توظیف گردید. آقای همایون خیری در سال ۱۳۹۴ به حیث رییس عمومی تربیت بدنی و ورزش تعین گردید. در زمان ریاست آقای خیری کمیته ملی المپیک منحیث یک ساختار واحد فعالیت داشت که ریاست آن را محترم محمدفهیم هاشمی بر عهده داشت، آقای هاشمی نخستین رییس المپیک پس از جدا شدن کمیته ملی المپیک از ریاست تربیت بدنی شناخته می شود. اما در این سالها تنش های و بی اعتمادی ها دامن ورزش کشور را فرا گرفت فدراسیون های موازی ایجاد شد که منجر به ایجاد کمیته ملی المپیک موازی به رهبری جنرال محمد ظاهر اغبر گردید. این روند تا سال ۱۳۹۷ ادامه یافت. در سال ۱۳۹۶ آقای داکتر حفیظ الله ولی رحیمی براساس حکم مقام محترم ریاست جمهوری به حیث رییس عمومی تربیت بدنی و ورزش تعین گردید. آقایان محمدظاهر اغبر رییس کمیته ملی المپیک و همایون خیری رییس عمومی تریبت بدنی وورزش طی احکام جداکانه ریاست جمهوری به خارج از کشور به کشور های آلمان و قزاقستان منحیث دیپلوماتان تعین و اعزام گردیدند. در این فرصت مساعد شده در بهار سال ۱۳۹۷ انتخابات کمیته ملی المپیک برگزار گردید و محترم حفیظ الله ولی رحیمی به کسب ۱۶ رای موافق به حیث رییس کمیته ملی المپیک افغانستان انتخاب شدند. محمد یعقوب خان، شهزاده محمد یوسف، محمد فاروق سراج مشهور به سردار آغا، محمد کریم سراج، عبدالوحید اعتمادی، غلام سخی حسنی، انجنیر نصیر احمد، محمد انور جگدلک، عبدالشکورمطمئن، مولوی قلم الدین محمد ظاهر اغبر، کرام الدین کریم. آقای محمد همایون خیری بودند. براساس فرمان شماره ۲۲ مورخ ۱ / ۸ /۱۳۹۶ مقام محترم ریاست جمهوری اسلامی افغانستان محترم داکترحفیظ الله ولی رحیمی به حیث رییس عمومی تربیت بدنی و سپورت کشور تعیین گردیده است . ریاست عمومی تربیت بدنی و ورزش منحیث واحد بودجوی دولت جمهوری اسلامی افغانستان بر مبنای ماده ۵۲ قانون اساسی کشور مسوولیت رهبری، انسجام، رشد، توسعه و انکشاف ورزش را در کشور به عهده دارد. واحد های دومی ریاست عمومی تربیت بدنی و ورزش در ۳۳ ولایت افغانستان تحت رهبری این اداره فعالیت دارد که مسوولیت رهبری، انسجام و توسعه ورزش را بر دوش دارند.